|
Een klein bericht in de krant over Polen die vanwege het economisch
klimaat geen werk in Nederland meer konden vinden, bracht me ineens terug
naar een regenachtige zomerdag in Amsterdam...
Bijna die hele zomer liep ik vanaf het Amstelstation naar mijn werk
in het oude centrum van de stad. Zoiets was ik wel vaker van plan geweest,
maar wilszwakte verhinderde steeds de uitvoering: de metro bracht me altijd
gemakkelijk tot vlakbij het kantoor. Deze zomer werd de metrotunnel echter
zeven weken afgesloten voor groot onderhoud en de pendelbus naar het
centrum was me te omslachtig en te oncomfortabel. Dus ging ik eindelijk
lopen.
Na een paar weken zo gewandeld te hebben besloot ik om, voordat de
metro weer door de buis zou gaan rijden, toch tenminste één keertje de bus
te nemen. Er deden over die bussen namelijk wonderlijke verhalen de ronde.
Waar ze allemaal om draaiden was dit: de gemeente had in haar wijsheid
besloten om voor de gelegenheid Poolse buschauffeurs in te huren. Van dit
wereldschokkende feit werd door kranten, tv en nieuwssites op internet
royaal melding gemaakt - het was immers komkommertijd. Als ik de brij aan
berichten zou moeten samenvatten, dan kwam er ongeveer dit uit:
Het GVB moet zeven weken een extra traject afleggen. Daar waren geen
eigen chauffeurs voor. Eén ding wil het GVB duidelijk stellen: deze mensen
zijn écht buschauffeurs, geen seizoenarbeiders die net de laatste asperges
uit de grond hebben gestoken. “Ze werkten in Polen al als chauffeur, of in
Engeland en Duitsland. Ook daar heerst krapte op de arbeidsmarkt voor
buschauffeurs”.
De eerste werkdag verliep niet geheel vlekkeloos: 's ochtends reed een
chauffeur te ver door op de Piet Heinkade, 's middags sloeg een ander te
vroeg af en kwam klem te zitten in de Nieuwe Uilenburgerstraat. Een
verkeersbord en een prullenbak moesten worden weggehaald om de bus te
bevrijden.
”Het is even wennen”, zegt het GVB. ''Wij vonden het ook spannend.
Amsterdam is geen gemakkelijke stad voor buschauffeurs.''
Natuurlijk had ik het niet kunnen laten om te zoeken naar informatie
over het vak van buschauffeur. Verscheidene websites hadden dit edele
beroep tot onderwerp. Op de site ‘vacaturesbuschauffeur.nl’ vond ik het
volgende puntige tekstje:
Het werk van buschauffeur is
heel divers. Reizigers komen bij je met de meest uiteenlopende
vragen, opmerkingen en ook met klachten. Daarom is het belangrijk
dat je goed met mensen om kunt gaan. En je moet flexibel
kunnen optreden in onverwachte en soms moeilijke situaties.
Maar hoe moest dat dan met die Polen? Zowel van gehaaste collega’s
als van gevulde buren had ik gehoord dat de chauffeurs vaak geen woord
Engels kenden. Laat staan Nederlands. Vooral dàt wilde ik meemaken: hoe
zouden deze mannen (en wellicht zelfs vrouwen) het zo diverse
chauffeursvak zonder talenkennis goed en flexibel kunnen uitoefenen?
Op een zeer regenachtige dag propte ik me dan tenslotte in een
gelede bus, die aangemeerd lag naast het Amstelstation. De chauffeur knikte
vriendelijk tegen mijn abonnement (de chipkaart bevond zich toen nog in
haar jarenlange foetale staat) en voor één keertje liep ik niet braaf door
naar achteren. Ik bleef staan op korte afstand van de chauffeur. Al snel
werd duidelijk dat hij, als de passagier niet toevallig Pools kende,
inderdaad geen verstaanbaar woord kon uitbrengen...
Een vrouw van
middelbare leeftijd hield bij binnenkomst een strippenkaart omhoog en
vroeg: “gaat u ook naar Nieuwmarkt?”.
De chauffeur wilde de
strippenkaart pakken om hem af te stempelen. Net op tijd trok de vrouw de
kaart weg. “Gaat u ook naar Nieuwmarkt?”, herhaalde ze.
De chauffeur bleef
geduldig en probeerde weer de kaart te pakken. De vrouw hield de kaart nu
buiten zijn bereik. “Gaat deze bus naar Nieuwmarkt?”, vroeg ze voor de
derde keer. Al glimlachte ze liefjes, haar stem had nu arrogant en een
tikje autoritair geklonken. Ineens was er grote gelijkenis met de politica
Rita V., die in die tijd niet alleen populist was maar ook populair.
Toen de vrouw voor de
vierde keer dezelfde vraag stelde, lachte de chauffeur vrolijk naar haar en
wenkte een jongen die onderuitgezakt op de stoel rechts vooraan zat.
Deze slaperige figuur
was me nog helemaal niet opgevallen. Ik zag dat hij een geel hesje droeg.
Relaxed trok hij de oortjes van de mp3-speler uit z’n oren, waarna hij zich
naar voren boog en tegen de vrouw zei: ‘dame, deze bus stopt niet op
Nieuwmarkt’. Daarna zakte hij terug, deed de oortjes weer in en ging naar
buiten zitten kijken.
Gek genoeg liet de vrouw
nu toe dat de chauffeur haar kaart afstempelde. Ze wrong zich tussen de
natte passagiers door naar een staanplaats dichtbij een van de deuren.
Op de halte werd – ik tuurde door de beregende ruit - een ander geel
hesje zichtbaar. De jeugdige drager van dit hesje riep na enige minuten
tegen de chauffeur: “close all the backdoors” en hij wees naar de zijkant
van de bus. Nadat hij dit bevel drie keer had herhaald, sloot de chauffeur
één van de zijdeuren.
Enfin. Onophoudelijk propten zich door alle deuren die openstonden
nòg meer verregende mensen de bus in. Rijden leek niet aan de orde. Er
ontstonden korte gesprekjes over de eeuwige tegenslag met weer en vervoer
en de kloterige bende die de autoriteiten van zoiets toch altijd wisten te
maken. Maar ook was er reeds iets van de kameraadschap voelbaar die de
laconieke passagier bij tegenslag kenmerkt, met die wonderlijke, tussen
ontspanning en fatalisme laverende houding van ‘het is zoals het is’ - een
houding of zelfs levensstijl die, wist ik uit ervaring, vooral de overigens
rücksichtslos egoïstische treinforens zich zo volkomen eigen heeft gemaakt.
Onmeetbaar veel later verscheen er op de halte plotseling nòg een
semi-official. Deze man was gekleed in een vaag op een uniform lijkende
overjas. Vanonder een paraplu praatte hij in het Engels met het gele hesje,
waarna hij de chauffeur iets toeriep in een taal die wel Pools mòest zijn.
De chauffeur sloot zowel frontdoor als backdoors.
Om mij heen hoorde ik alle varianten van de zucht: de grote en
ongewisse reis van het Amstelstation naar het Centraal Station was
eindelijk begonnen.
Fotografie
De foto’s bovenaan deze
pagina’s zijn afkomstig van het internet:
de foto rechts staat op:
http://hansfoto.wordpress.com/2008/06/
de drie andere foto’s
zijn afkomstig van:
http://www.fransmensonides.nl/metrostremming.htm
|
