hoogtelijnen.nl      digitaal magazine over kunst, natuur, mens en politiek      zeer korte verhalen

 

 

zeer kort verhaal  2   -   anne lever   -   7 januari 2009

 

        

 

niccolò paganini en het geheugen

 

 

 

 

Gisteren pakte ze uit de kast een cd met de Capricci van violist en componist Niccolò Paganini. Wanneer luisterde ze daar voor het laatst naar? Haar ‘herinnering’ gokte op twee jaar terug, maar het geheugen is, wist ze, zo onbetrouwbaar als wat. Als ze de keukenkastjes weer eens langsliep om te kijken of de potten, blikken en pakjes er nog een tijdje konden blijven wachten, viel haar altijd op dat soep en pasta al heel veel langer bij haar waren dan ze had gedacht. Dus was het waarschijnlijk reëel om te zeggen: voor het eerst in véle jaren beluisterde zij Paganini. Waarom haar hand juist nu naar de cd greep? Het was haar een raadsel (allerlei invallen en handelingen vond ze tegenwoordig raadselachtig in hun ontstaan en verschijning).

 

Ze luisterde. Na een paar nummers stond ze op om een markeerstift te pakken. Daarmee gaf ze achterop een cd-doosje vaak aan welke nummers ze mooi vond. Vervolgens zag ze, dat ze dit al eens eerder had gedaan. Ze sprak met zichzelf af er niet op te letten en luisterde verder.

De markeerbehoefte was er nog vier keer. Ze noteerde de nummers en keek pas na afloop weer op het doosje: ze had andere nummers bewonderd dan een paar jaar geleden! De enige overeenkomst met indertijd was, dat ze ook toen vijf nummers had aangestreept. Kwantitatief vond ze Paganini dus net zo mooi als vroeger.

 

Wie was hij? De onvermijdelijke vraag. Het cd-boekje gaf geen bevredigend antwoord. Natuurlijk kon ze nu even het wereldwijde web op, maar ze besloot om de Oosthoek’s Encyclopaedie te raadplegen (Hoe lang geleden zou ze die toch voor het laatst..?). Tussen ‘Pagai-eilanden, zie MENTA WEI-EILANDEN’  en ‘Paganisme, heidendom, zie HEIDEN’ stond PAGANINI:

 

Paganini, Niccolò, Ital. vioolvirtuoos, geb. 1782 te Genua, overl. 1840 te Nice. P., die het eerste onderricht genood van zijn vader (eerst op de mandoline, later op de viool) was toch in vele opzichten autodidact. Zijn buitengewone gaven deden hem moeilijkheden overwinnen en stelden hem op zijn instrument tot prestaties in staat, die eerst onmogelijk schenen. Dat buitengewone, dat ook zijn uiterlijk en optreden kenmerkte, was de voornaamste oorzaak van de fabelen en legenden, die over P. in omloop waren. De waarheid is, dat hij aan zeldzame gaven een buitengewone volharding in het oefenen paarde. Om zich aan de viool- en guitaarstudie te kunnen wijden leefde hij van 1808-‘ 28 afgezonderd. Daarna bleek, dat hij zich had gevormd tot een der grootsten en eersten van het moderne virtuozendom. Eenzelvig, gierig, aan het spel verslaafd, was het vergaren van een groot fortuin zijn enige doel. Daarin is hij geslaagd. Zijn viool (Guarneri) die een muziekliefhebber hem schonk en die hij steeds bespeeld heeft, wordt thans in het museum te Genua bewaard. Hoogtepunten in zijn loopbaan waren de jaren 1827 (Italië), 1828 (Wenen en Duitsland), 1831 (Londen), 1833-‘ 34 (Parijs). Werken: 24 capricci per violino solo; vioolconcerten in Es en b; Le Streghe, Carnaval de Vénice; Moto perpetuo; 12 Sonates voor viool met guitaarbegeleiding enz.

 

Wat een zinnen! Ze herlas het stukje twee keer. De taal raakte haar meer dan even daarvoor de Capricci.

 

Toen ze vele jaren eerder op de vrijmarkt voor tien Hollandse Florijnen de complete Oosthoek 1952 had bemachtigd en ze haar vader daarover vertelde, begon hij meteen over zijn oude Brockhaus. Hij zei dat je meer hebt aan een oude encyclopedie dan aan een nieuwe. ‘Want’, stelde hij, ‘bij een oude encyclopedie mis je de afgelopen decennia. En dat is een voordeel, want zo is er meer ruimte voor een verder verleden, dus voor informatie waaraan je moeilijker kunt komen dan aan al die hedendaagse zaken’. Zelfs in het internettijdperk was er, dacht ze, voor zijn redenering nog best wat te zeggen.

 

Nu ja, ze surfde ze toch ook nog maar even naar Wikipedia:

 

Veel mensen geloofden dat Paganini een ‘duivelsviolist’  was. Paganini versterkte de legendevorming om zijn persoon door ’s nachts op kerkhoven voor de doden te spelen. Hij had ook de gewoonte om voor een concert zijn gezicht wit te schminken om zo nog meer tot de verbeelding te spreken, als lijdend kunstenaar. Een mysterieuze ziekte zorgde voor nog meer mystificatie rondom zijn persoon.

 

Fabelen en legenden! Het was jammer dat noch Oosthoek noch Wikipedia concreet werd. Met groot plezier voegde ze daarom aan de Wikipedia-pagina toe dat Paganini, terugkerend naar Genua vanuit Wenen, Londen of elders, meestal geen enkele herinnering meer had aan zijn vrouw. Ook wist hij niet hoe lang hij van huis was geweest. Daarentegen wist hij nog van elke ooit in Genua doorgebrachte dag wat hij had gestudeerd en/of gecomponeerd.

 

 

De houtskooltekening is van de hand van J.A.D. Ingres (1819)

 

 

 

 

 

 

 

De e-nieuwsbrief van Hoogtelijnen ontvangen?

 

Mail naar contact@hoogtelijnen.nl en vermeld: ‘aanmelden nieuwsbrief hoogtelijnen’.

 

 

 

www.hoogtelijnen.nl  -   zeer korte verhalen  -   contact@hoogtelijnen.nl