hoogtelijnen

 

onafhankelijke website over kunst, natuur, mens en politiek   -   katern beeldende kunst / fotografie

 

 

 

 

forteiland pampus

 

 

IMG_9815 1x1 350  IMG_9804 lang 640  IMG_9890 10 1x1 250

 

 

Anne Lever

 

 

 

  

 

Pampus

 

Het eiland Pampus, eind negentiende eeuw aangelegd als onderdeel van de Stelling van Amsterdam, bestaat uit twee werelden. Buiten zijn lucht en water overal. De Zuiderzee leeft. Maar wie afdaalt in het fort, betreedt het negatief van die wijdse ‘bovenwereld’. Daar waar ooit honderden mannen op een kluitje moesten leven, wordt de stilte nu slechts doorbroken door het gepiep van een zwaluw.

 

 

 

Samenstelling: september 2013

Fotografie:  9 oktober 2010 &  28 augustus 2007

 

© Anne Lever

 

     

 

Op de hoogte blijven?

 

De e-Nieuwsbrief van Hoogtelijnen

verschijnt onregelmatig.

 

Mail naar contact@hoogtelijnen.nl

en vermeld: ‘aanmelden Nieuwsbrief Hoogtelijnen’.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Muiderberg & Zuiderzee

 

 

 

De naam Pampus is afkomstig van een oud Nederlands woord dat ‘dikke brij’ betekent. Pampus was oorspronkelijk geen bank (en zeker geen zandbank), maar een stroomgeul die door aanslibbing in een ondiepte was veranderd.

 

Vroeger moesten de schepen richting Amsterdam (van onder meer de VOC) wachten bij deze ondiepte tot het juiste tij. De uitdrukking ‘voor Pampus liggen’ is hier ontstaan: dames van een bordeel kwamen aan boord en namen veel drank mee. Dit werd door de Heren van de VOC georganiseerd om te voorkomen dat al die matrozen bij binnenkomst in Amsterdam er hun hele gage doorjoegen. Ze kregen de gage nu bij binnenkomst, als ze waren uitgeraasd en uitgeput. Thuis kon het beroep van matroos zo een goede naam houden/krijgen omdat de matrozen ook daadwerkelijk met hun gage thuiskwamen.

 

Het fort is goed te bereiken met een veerdienst vanuit Muiden, het oude Zuiderzeestadje met het Muiderslot aan de monding van de Vecht.

 

 

 

Teksten gebaseerd op m.n. www.wikipedia.org

 

Meer achtergronden en informatie over bezoek, activiteiten, e.d. vind je op www.pampus.nl  en www.hollandsewaterlinie.nl.

 

 

     

 

 

 

 

IMG_1636 r350 muiderberg 091010    IMG_1635 r350 muiderslot 091010

 

IMG_1628 rs 800 pampus 091010

 

 

  

 

 

 

 

 

IMG_9804 350 aankomst pampus 280807    IMG_1380 350 aankomst pampus 091010 12u48.jpg

 

IMG_0047 r800 pampus 280807

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

 

 

 

Het forteiland

 

 

 

Na de Frans-Duitse Oorlog van 1870 was het Nederlands bestuur bevreesd voor een aanval op Amsterdam. Men bouwde rond Amsterdam een vestingring, de Stelling van Amsterdam. Voor de monding van het IJ werd op een kunstmatig eiland ten zuiden van de vaargeul – op een hoog deel van het Muiderzand – een forteiland gebouwd. Naam: het fort bij het Pampus. Het fort is nooit voor enige oorlogshandeling gebruikt en werd in 1933 gesloten. In 2007 is het hoofdgebouw gerenoveerd.

 

Het fort staat op 4000 heipalen van 11 meter lang. De bebouwing is een combinatie van beton en gemetselde bakstenen. Het fort heeft een ovale vorm en het hoofdgebouw telt drie verdiepingen.

Hier bevonden zich de manschappenverblijven (zie hieronder bij ‘Verblijven’), de keuken, wasplaatsen en een verpleegruimte. Verder twee met steenkool gestookte stoommachines van elk 20 pk, twee dynamo’s, de telegraaf en de magazijnen voor kardoezen, granaten en buskruit.

 

 

      

 

 

 

 

IMG_1613 800

 

 

 

 

 

 

 

 

IMG_1387 rs800 infobord pampus 091010

 

 

 

  

 

 

 

 

 

 

   

 

 

 

Boven

 

 

Bovenop het fort is er een weids uitzicht over de voormalige Zuiderzee. Hier bevonden zich twee draaibare pantserkoepels, uitgerust met Krup-Gruson kanonnen, een waarnemingskoepel en twee posities voor in totaal zes snelvuurkanonnen. In 1927 werden er nog drie betonnen platforms aangelegd voor luchtafweerkanonnen ter verdediging van Amsterdam. In 1934 werden deze kanonnen alweer verwijderd.

De originele koepels waren van staal, de huidige koepels (uit 2007) zijn van hout met een waterwerende laag.

 

 

 

 

 

 

 

a IMG_1532 800

 

 

 

   

 

 

 

 

IMG_1506 800

 

 

 

 

 

 

 

 

a akoepel IMG_1603 350    a akoepel  IMG_1523 350

 

a agracht IMG_1531 800    IMG_1505 800

 

 

 

 

 

 

 

 

IMG_1606 800

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Fortgracht

 

 

Rond het hoofdgebouw ligt een acht meter brede droge gracht, met daarbuiten het zogenoemde contrescarp, een buitenring van beton met een borstwering bovenop. Deze contrescarp herbergde de arrestantenkamer, de smederij en diverse opslagplaatsen en is alleen aan de zuid- en de noordkant met het hoofdgebouw verbonden. Er loopt ook helemaal rondom een gang, van waaruit de droge gracht onder vuur was te nemen. 

 

   

 

 

 

 

 

a agracht IMG_1512 800

 

 

 

 

 

 

 

 

IMG_1407 350    a agracht IMG_1534 350

 

IMG_1487 350    IMG_1480 350

 

 

 

  

 

 

 

 

a IMG_1411 800

 

 

 

 

 

 

 

 

a IMG_1424 800

 

 

 

 

 

 

 

 

IMG_1553 800

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dwalen (1)

 

 

    

 

 

 

 

IMG_1384 800 trap

 

 

 

 

 

 

 

 

a averbind IMG_1436 500    IMG_0027 r500 pampus 280807

 

 

 

 

 

 

 

 

IMG_1570 800 pampus 091010

 

 

 

 

 

 

 

 

a averbind IMG_1443 800

 

 

 

   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dwalen (2)

 

 

 

 

 

 

 

  IMG_1386 800

 

 

 

 

 

 

 

 

IMG_0022 450 pampus 280807

 

 

     

 

 

 

 

 

IMG_1469 800

 

IMG_0020 450 sel    a averbind IMG_1464 500

 

 

 

  

 

 

 

 

a averbind IMG_1462 500

 

 

 

      

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Verblijven

 

 

Bij een volledige bezetting konden er zo’n 200 militairen op het fort gelegerd zijn. Men sliep met z’n dertigen in een vertrek: op stapelbedden, in strozakken. Boven de bedden was een plank bevestigd om helm, etensblik en persoonlijke bezittingen op te leggen. In het midden van deze vertrekken stonden houten tafels met losse banken.

Nu zijn de vertrekken over het algemeen leeg. Slechts hier en daar is er een herinnering aan de toenmalige inrichting. Eerder wordt de sfeer bepaald door kalk en zouten die in de vochtige ruimtes uit de constructiematerialen loskomen.

 

 

 

 

 

 

a averblijf IMG_1585 800

 

 

 

 

 

 

 

 

IMG_1430 r800 pampus 091010

 

IMG_9888 9 r350 pampus 280807    IMG_9890 10 350 pampus 280807

 

 

 

 

 

 

 

 

IMG_1592 800

 

 

 

 

 

 

 

 

a averblijf IMG_1542 800

 

a averblijf IMG_1595 800    IMG_9834 1 350 pampus 280807

 

 

 

 

 

 

 

 

IMG_1452 800

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Terugtocht

 

 

 

 

 

 

 

IMG_1609 800

 

 

 

 

 

 

 

 

a IMG_1623 800

 

 

 

 

 

 

 

 

www.hoogtelijnen.nl  -  beeldende kunsten -   contact@hoogtelijnen.nl

 

 

 

 

 

 

 

IMG_9804 250   IMG_9817 250   IMG_9813 250

 

IMG_0047 1x1 350    IMG_0018 1x1 350

 

IMG_0049 250   IMG_0060 250   IMG_0034 250