hoogtelijnen

 

onafhankelijke website over kunst, natuur, mens en politiek            katern beschouwingen & utopieën

 

 

          

 

 

janiek kistemaker       column 7       4 maart 2011

 

 

http://janiek.files.wordpress.com/2010/11/201110.jpg?w=320&h=265

 

 

toen, nu en straks

 

 

 

 

Straks zal ik het zonder mijn lievelingsmevrouw *) moeten stellen. Zij was al aardig op weg met dementeren toen ik voor het eerst bij haar kwam stofzuigen. Nu is het zover dat op zichzelf wonen onverantwoord begint te worden. Haar kinderen hebben voor haar een plek bemachtigd in een verzorgingstehuis. Om maar even niet te hoeven denken aan de lege plek die zij straks in mijn leven zal achterlaten, wil ik een paar herinneringen ophalen aan toen en proberen mij voor te stellen hoe haar nu eruit ziet.

 

Het eerste wat ik van haar zag was een vriendelijke oude dame met een kastanjebruin permanentje. Klein was ze ook en door haar scoliosis leek het alsof ze mij op een schalkse manier scheef aankeek. Dat schalkse werd guitig zodra zij begon te lachen en op die lach werd ik al snel verliefd. Ik weet nog goed hoe dat ging, die eerste keer. Diep in gedachten verzonken was ik haar keuken aan het stofzuigen, toen de stofzuiger er plotsklaps mee ophield. Kennelijk keek ik heel verschrikt achterom, waar mevrouw naar me stond te lachen terwijl zij de stekker triomfantelijk omhooghield. Er lag zo’n ondeugende lach over haar hele gezicht, dat ik opeens al mijn gedachten kwijt was en alleen nog maar kon lachen.

 

We hebben wat afgelachen in het jaar dat volgde en dat straks afgelopen is. Altijd om niks, dat moet ik er wel bij zeggen, want mijn mevrouw had welbeschouwd niet zo heel veel reden om te lachen. Zij was Joods en had in de oorlog twee jaar in een klamme kelder ergens onder de zeespiegel doorgebracht. Toen zij daar eindelijk uit mocht waren haar ouders er niet meer. Weggehaald en nooit meer teruggekomen. In flarden kwam ik langzamerhand te weten hoe zij na de oorlog weer een bestaan had opgebouwd, een welstand had bereikt die bij haar stand (zij was een dame!) paste en twee kinderen had grootgebracht. In flarden, want veel was er niet meer over van haar verleden. De twintig fragmenten die zij steeds bleef herhalen passen met gemak op drie A4-tjes. Over haar toekomstperspectief kan ik misschien maar beter zwijgen.

 

Mijn mevrouw leeft louter in het hier en nu. Alles wat langer dan twintig seconden geleden is, – die twintig verhaal-fragmenten daargelaten – is zij onherroepelijk kwijt en van wat zij over een halve minuut zal doen of denken heeft zij geen flauw idee. Haar gedachteleven lijkt zich af te spelen in een dichte mist, waarin zij nauwelijks een hand voor ogen kan zien. Maar als ik dicht bij haar kom, weet ik zeker dat zij mij ziet, want dan begint zij tegen mij te klagen over haar buikpijn en vertelt zij voor de honderdste keer hoe zij als kind op een nacht door een ziekenauto naar het Prinsengrachtziekenhuis is gebracht. Alle buren deden hun ramen open. Of zij vraagt voor de twintigste keer die ochtend wat voor dag het is. Als ik geluk heb zegt zij dat zij het fijn vindt dat ik er ben. Omdat ik zo rustig ben. En dan volgt weer een ander van de twintig stukjes verleden die zij nog over heeft of een beleefdheidsfrase, waarvan zij er gelukkig ook nog een paar achter de hand heeft.

 

Een nu van bijna niks, een verleden dat met gemak in een jaszak past en een toekomst waarvan nog geen twee stappen zichtbaar zijn. Is dat wat men bedoelt als men zijn best doet ‘in het hier en nu te leven’ en ‘het verleden los te laten’? Ik weet het niet, maar blijf mij vooral verwonderen. En wanneer ik aan mijn mevrouw denk, ben ik alleen maar dankbaar voor mijn herinneringen en voor mijn vermogen tot plannen maken. Maar ook voor die kostbare momenten dat ik heb mogen meeleven met haar hier en nu. Het ging eigenlijk nergens meer over, maar we waren dicht bij elkaar en gelachen dat we hebben.

 

*

*) Deze column van Janiek Kistemaker is gebaseerd op haar ervaringen als thuishulp in het kader van de WMO.

 

 

Janiek Kistemaker schrijft ook voor het weblog van tijdschrift Lover en voor webmagazine het Continuum.

Deze column verscheen eerder op haar eigen weblog Janiek blogt ook wel eens.

   

 

 

 

Op de hoogte blijven?

De e-nieuwsbrief van Hoogtelijnen verschijnt  ca. 1 x per kwartaal.

Mail naar contact@hoogtelijnen.nl  en vermeld: ‘aanmelden nieuwsbrief hoogtelijnen’.

  

hoogtelijnen

hoog en laag op zoek naar schoonheid