hoogtelijnen

 

onafhankelijke website over kunst, natuur, mens en politiek††††††††††† katern beschouwingen & utopieŽn

 

†††††††

 

 

janiek kistemaker†††††††† column 6†† †††††8 september 2010

 

††

grot.jpg

 

 

terug naar de grot

 

 

 

 

Toen ik voor het eerst hoorde van de grotvergelijking van Plato, had ik meteen het gevoel dat de filosoof het paard achter de wagen spande, of de wereld ondersteboven zag. Een grot vol mensen, die merkwaardige overeenkomsten met een moderne bioscoop vertoonde. Toeschouwers die de projecties op de achterwand voor de werkelijkheid hielden en boos werden als iemand hen wijs wilde maken dat de werkelijkheid zich juist buiten de grot bevond. Dat meende ik te begrijpen. Maar zodra bleek dat voor Plato het schimmenspel gelijk stond aan wat wij de zintuiglijk waarneembare werkelijkheid noemen en de wereld daarbuiten aan de voor ons niet waarneembare wereld van de ďideeŽnĒ, verloor het beeld alle overtuigingskracht. Ik beleefde dat namelijk precies andersom. En ik kon het weten, want ik zat al jaren in zoín grot, de weg naar buiten kwijt.

 

Ik moest daaraan denken toen ik deze week in het tijdschrift Historica het verhaal las van een jonge vrouw, die in de zeventiger jaren gegrepen was door de feministische ideologie zoals die toen in zwang was. Die deed haar geen goed. Haar beschrijving van het moment waarop zij zich ervan ontdeed is voor mij op een aangrijpende manier herkenbaar.

 

Het was een grote warboel in mijn hoofd. Ik wist niet zo goed wat ik allemaal wilde. Ik reed op de fiets naar de Amstel en ik dacht ik spring er in. Maar het was bevroren. Ik voelde me gewoon hartstikke beroerd en naar en eenzaam. Op dat moment heb ik al mijn ideeŽn die ik ook maar had losgelaten, dat was echt een heel speciaal moment. Alle ideeŽn over mannen en vrouwen en hoe de wereld in elkaar zat, heb ik gewoon over boord gegooid. Ik ben gaan kijken wat de wereld me te bieden had. En toen leerde ik leuke mannen kennen, en leuke vrouwen die met mannen omgingen. Al die meningen, die had ik toen niet meer.

 

Zij was toen beslist niet de enige op wie een sterke ideologie een haast dodelijke aantrekkingskracht had. Ik herinner me een vriend uit die tijd die somber naar de grond voor zijn voeten staarde en zei: ďSoms denk ik dat ik niets meer ben dan de som van al mijn opvattingen.Ē Politieke opvattingen in zijn geval. Het was zeker ook iets van de tijdgeest om de wereld te zien in het licht van hoe die had moeten zijn. Zoals Plato onze wereld zag als een gebrekkige afspiegeling van zuivere, onveranderlijke ideeŽn, zo zagen veel van mijn leeftijdgenoten haar als een perversie van een ideale, rechtvaardige wereld. Het spanningsveld dat zo ontstond inspireerde sommigen tot somberheid of verwarring, anderen tot een radicaliteit die zich doorgaans tot het verbale beperkte en enkelen tot een ideologisch gerechtvaardigde gewelddadigheid.

 

Wat lijkt dat allemaal lang geleden! Ik weet niet eens meer hoe ik de weg uit die grot gevonden heb, en ook niet wanneer. Wel merk ik soms zomaar opeens dat ik de weg naar binnen weer heb teruggevonden. En dat daar dan nog steeds hetzelfde schimmenspel wordt vertoond. Dat klopt, want de wereld van de ideeŽn is zuiver en onveranderlijk. Maar hij staat wel ondersteboven, als in een camera obscura. De uitgang van de grot is nu vlakbij, daar waar mijn lijf en mijn zintuigen hun dagelijks werk verrichten. Een restje etensgeur dat nog even aarzelt boven het aanrecht. Warm afwaswater aan mijn handen. De stemmen van mijn kinderen in de huiskamer. Het strijken van de lucht langs mijn huid, wanneer mijn lief naar het balkon loopt om de plantjes water te geven. Het levenslicht rondom.

 

*

 

Janiek Kistemaker schrijft ook voor het weblog van tijdschrift Lover en voor webmagazine het Continuum.

Deze column verscheen eerder op haar eigen weblog Janiek blogt ook wel eens.

 

Op de hoogte blijven?

De e-nieuwsbrief van Hoogtelijnen verschijntca. 1 x per kwartaal.

Mail naar contact@hoogtelijnen.nlen vermeld: Ďaanmelden nieuwsbrief hoogtelijnení.

††

hoogtelijnen

hoog en laag op zoek naar schoonheid

††††