Joke Hermsen, Bergson, Parijs, moi profond, ik en zelf, Lepus Timidus, Marko Fondse, Picasso, Le Baiser, Zadkine, Unica Zürn, Martin Parr,  automaton

 

hoogtelijnen.nl      digitaal magazine over kunst, natuur, mens en politiek      beschouwingen & utopieën

 

 

Joke Hermsen, Bergson, Parijs, moi profond, ik en zelf, Lepus Timidus, Marko Fondse, Picasso, Le Baiser, Zadkine, Unica Zürn, Martin Parr,  automaton

 

 

anne lever  -  mens & werk: column 5

 

martin-jol-trainer-ajax 250.jpg  Buraimoh Lanre SEL l-art9-togetherness.jpg  RobertAxelrod.jpg  vergadering%20amsterdam.jpg   warmness-in-togetherness-joseph-muchina SEL250.jpg

 

samenwerken: van inlevingsvermogen tot gelijke munt

 

15 april 2010

 

 

Onder de noemer mens & werk schrijft Anne Lever – vooral vanuit haar ervaring als (werk-)coach - over kwesties die op de een of andere manier te maken hebben met arbeid en ontwikkeling.

 

 

 

 

Er zijn talloze boeken die je de principes beloven van een effectieve, efficiënte en plezierige samenwerking, zowel privé als in bedrijf of organisatie. Meestal is er veel kennis en kunde nodig voordat je die theorieën kunt snappen en hanteren.

Eens in de zoveel tijd leidt deze complexe stormvloed aan tips bij mij tot deze vraag: is het niet mogelijk om één grondhouding te formuleren die als basis kan dienen voor alle situaties waarin ik ontmoet, samenwerk en samenleef? Een grondhouding die ik tevens als m’n persoonlijke gedragsregel nummer 1 kan gebruiken?

Zó! Dat is een naïeve en onmogelijke vraag, dus een fijne vraag. De zoektocht naar het antwoord vat ik hieronder samen in minder dan 800 woorden.

 

Leef je in de ander in. Misschien zijn deze zes woorden al voldoende? De basis van mijn denken en handelen is dan voortaan empathisch. Als bezwaar wordt vaak genoemd dat empathie tot  softheid en besluiteloosheid leidt. Volgens mij hoeft dat helemaal niet: besluiten krijgen wellicht een ander karakter, maar de daadkracht zou juist wel eens kunnen toenemen. Als ik me verdiept heb in de ander, kan ik namelijk de effecten van mijn optreden beter voorspellen. En dus kan ik met meer rust en vertrouwen tot actie overgaan.

Maar is inlevingsvermogen eigenlijk wel te ontwikkelen? Een snel antwoord zou zijn: iedereen kan er ietsje beter in worden. Besluit met je verstand dat het in eigen huis of bedrijf de belangrijkste competentie wordt en wie weet wat er dan in je loskomt.

 

Met een inlevende grondhouding zal de ene mens zich minder snel afwenden van de andere, of het nu mede- of tegenstander is. Ik voorspel een drastische afname van miscommunicatie, vetes en wie weet zelfs oorlogen.

Klinkt perfect. Maar altijd inlevend zijn...? Dat is me nou ook weer te dol. Daarom zoek ik verder:

 

Behandel anderen zoals je zelf graag behandeld wilt worden. Hier neem ik niet de ander maar mijzelf als maat der dingen. Dat is voor een centrale grondhouding een probleem, lijkt me, want ieder mens zit anders in elkaar en heeft andere behoeften. Mensen die geen al te groot inlevingsvermogen hebben maar wel dit principe hanteren, geven jou met je verjaardag een thriller omdat zijzelf van thrillers houden - terwijl jij gek bent op historische romans.

Toch is het, 2000 jaar na Jezus, nog steeds een revolutionaire houding - in de goeie zin van het woord. Gaskamers komen niet voor, de haat is vrijwel afgeschaft, een mens is nooit een nummer… En als iemand haar best heeft gedaan op een notitie, krijgt zij voor die inspanning waardering en niet meteen genadeloze kritiek op punt vier.

Ook leidinggevenden komen ver met deze grondhouding. Kijk bijvoorbeeld naar Martin Jol, de trainer van Ajax:

 

“Bij ons in de gang hing vroeger een bordje met de spreuk: wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet. Dat is een beetje mijn motto. Maar als ze andersom willen, en het zijn vervelende mensen, dan ben ik een redelijke tijger.” Toch ziet de voetbalwereld Jol zelden in die gedaante, want met zijn werkwijze en presentatie weet hij juist talloze mensen voor zich in te nemen. 

 

Bij algemene toepassing zou ‘wat gij niet wilt’ – ik schuw grote woorden niet – de mensheid veranderen. Het is beslist een grondhouding waarmee ik verder kan komen. Maar die ‘tijgerkant’ van Martin Jol? Die is soms toch ook nodig? Nog even verder zoeken dan maar:

 

Tit-for-tat: met gelijke munt betalen.  Het beroemde prisoner’s dilemma *) leidde tot talloze vragen over samenwerken met optimaal resultaat. Robert Axelrod zette grote computer-experimenten op: hoe bereik je een samenwerking met het meeste profijt voor de meeste mensen? Een computerprogramma dus om inzicht te krijgen in samenwerking tussen mensen. Steeds kwam het programmaatje Tit-for-tat (met gelijke munt betalen) als beste uit de bus. Op de site van Oplossingsgericht Management geeft Coert Visser een korte beschrijving:

 

Tit-for-tat was het eenvoudigste programma. Het had slechts de volgende instructie: begin altijd met samenwerken, en doe vervolgens precies wat de ander in de vorige zet deed. (…)

Als je Tit-for-tat in menselijke termen zou moeten beschrijven, dan zou je kunnen zeggen dat het een positief ingestelde strategie is (want je begint altijd positief), maar dat je bereid bent te straffen als je wordt bedonderd (als de ander bedriegt doe jij dat immers meteen ook), dat je vergevingsgezind bent (als de ander weer gaat samenwerken doe jij dat immers meteen ook weer), dat je voorspelbaar bent (mensen weten precies waar ze met jou aan toe zijn door je eenvoudige en transparante strategie).

 

Tja, als grondhouding van de mens leidt dit principe tot rampspoed: als jij oorlog wilt, word ik ook oorlogszuchtig. En toch: in het dagelijks leven zou het soms al een grote stap voorwaarts betekenen. Geen gemok meer als mijn geliefde een verzoeningsgebaar maakt! Geen oud zeer laten meewegen in mijn contact met collega’s of baas!

In die zin kan ik er wel wat mee. Zeker als ik één element aan het principe toevoeg: in de helft van de gevallen ben ik als eerste vergevingsgezind. 

 

Mijn zoektocht leidt dus niet tot één ‘grondhouding’. Maar ach, drie leidende principes vind ik eigenlijk ook best weinig:

a) ik leef me in de ander in,

b) ik behandel de ander zoals ikzelf behandeld wil worden en

c) ik betaal af en toe met gelijke munt.

 

 

*) Uitleg over het prisoner’s dilemma vind je gemakkelijk op internet, bijvoorbeeld op:  http://nl.wikipedia.org/wiki/Prisoner's_dilemma

 

*

 

Anne Lever is socioloog, publicist en coach/adviseur.  Website: www.annelever.nl.

 

De reeks mens & werk kan – na overleg met Anne (contact@annelever.nl) kosteloos worden doorgeplaatst op het intranet/extranet van non-profitorganisaties.

 

 

 

Gelezen

 

- De Volkskrant, 27 maart 2010

- Matteüs 7 vs 12

- http://www.oplossingsgerichtmanagement.nl/ongerubriceerd/is-doen-wat-werkt-de-beste-sociale-strategie-2/

- http://nl.wikipedia.org/wiki/Prisoner's_dilemma

- http://www.maxpam.nl/2010/02/draaien-is-een-deugd/

 

 

Afbeeldingen

 

- Buraimoh Lanre: Togetherness

- Foto van Martin Jol, Ajax (maker onbekend)

- Foto vergadering (maker onbekend)

- Foto Robert Axelrod (maker onbekend)

- Joseph Muchina: Warmness-in-togetherness 

   

 

 

 

 

Op de hoogte blijven?

Mail naar contact@hoogtelijnen.nl  en vermeld: ‘aanmelden nieuwsbrief hoogtelijnen’.

De e-nieuwsbrief van Hoogtelijnen verschijnt  onregelmatig.

 

 

 

www.hoogtelijnen.nl  -   beschouwingen & utopieën  -   contact@hoogtelijnen.nl

 

 

 

 

 

 

 

</