Joke Hermsen, Bergson, Parijs, moi profond, ik en zelf, Lepus Timidus, Marko Fondse, Picasso, Le Baiser, Zadkine, Unica Zürn, Martin Parr,  automaton

 

hoogtelijnen.nl      digitaal magazine over kunst, natuur, mens en politiek      beschouwingen & utopieën

 

 

Joke Hermsen, Bergson, Parijs, moi profond, ik en zelf, Lepus Timidus, Marko Fondse, Picasso, Le Baiser, Zadkine, Unica Zürn, Martin Parr,  automaton

 

 

anne lever   -   column 4  in de serie mens & werk

 

      

 

optimisme

 

12 februari 2010

 

 

Onder de noemer mens & werk schrijft Anne Lever – vooral vanuit haar ervaring als (werk-)coach - over kwesties die op de een of andere manier te maken hebben met arbeid en ontwikkeling.

 

 

 

 

 

Eind 2009 verscheen het boek Hoop van wetenschapper en reclameman Roland van der Vorst. Over datgene wat hoop biedt en over het verschil tussen hoop in het verleden en nu. Van der Vorst onderscheidt hoop die gewekt wordt door ‘hoopgevers’ (Obama) en hoop die vanuit jezelf komt. Bij dat laatste speelt zijns insziens optimisme een grote rol.

 

Hoop en optimisme zijn in zekere zin een Siamese tweeling: mensen die hoop hebben zijn optimistisch. En je kunt dit vaak ook wel omkeren. De Amerikaanse psychologe Suzanne Segerstrom is er trouwens van overtuigd dat je optimisme kunt aanleren. Zij stelt dat slechts een kwart van de karaktertrek optimisme/pessimisme is aangeboren.

Nu heb ik altijd de neiging om dat soort percentages met een korreltje zout te nemen, maar laten we er even vanuit gaan dat het klopt. Dan ligt die andere driekwart dus niet onomstotelijk vast. Het is - nu ja - je speelruimte.

 

Bijna iedereen vindt optimisme een fijne eigenschap. Het is prettig, nuttig en handig… Net als hoop is optimisme ‘heilzaam’, al worden optimistische mensen nogal eens met wantrouwen bekeken. Segerstrom stelt dat optimisme je helpt om dié hulpbronnen aan te boren die je in het leven nodig hebt: vrienden, tijd, kennis, gezondheid, energie, enz. Optimisten komen gemakkelijker aan die hulpbronnen dan pessimisten, omdat ze zich minder snel uit het veld laten slaan door (vermeende) beren op de weg.

 

Dit lijkt logisch. Maar nu nog even een klein vraagje: hoe word je eigenlijk een positief denkend en voelend mens? Segerstrom gaat kort door de bocht: “door te piekeren en je zorgen te maken, leer je jezelf pessimistisch gedrag aan.” De toegang tot positiviteit zit volgens haar in “consequent positief gedrag en denken”. Zelfs voor rechtgeaarde pessimisten.

Helaas, de cirkel wordt niet vanzelf doorbroken. Telkens als je je zorgen maakt over iets, zul je moeten proberen de koers die je gedachten en gevoelens gewoonlijk inslaan te verleggen. Soms lijkt dat meer op geforceerd blij doen dan op iets wat je echt voelt. Maar toch. Het is een truc die werkt, zo blijkt uit steeds meer onderzoeken. Simpel gezegd: je hersenen zijn te beïnvloeden (zie ook: Grijze massa en talent). Trek jezelf dus aan je eigen haren uit het moeras…

 

Tja. Als je ernstig ziek bent of als ontslag dreigt, dan heb je nu misschien de neiging om de boodschapper van dit simpele nieuws even een klapje te geven. Laat ik het daarom snel concreter maken. Hieronder twee voorbeelden. Het zijn totaal verschillende ‘methoden’ om pessimisme en negativiteit – laten we zeggen over werk - aan te pakken.

 

1. Voor een organisatie waar ontslagen in de lucht hingen, zette ik ooit wat tips op een rij die kunnen helpen om stress en negativisme een beetje in de hand te houden. Een paar ervan sluiten goed aan bij dit verhaal over optimisme. Ze zetten aan tot activiteit:

a. Bepaal welke ontwikkelingen je kunt beïnvloeden. Probeer hiernaar te handelen (zonder schade aan te richten). Kom in actie.

b. Bepaal waaraan je niks kunt veranderen. Probeer jezelf een halt toe te roepen als je lang met die dingen bezig bent. Zeg: “Klaar!”

c. Voer zowel privé als op het werk geen gesprekken die alleen gaan over onzekerheid en negatieve zaken. Praat altijd ook over de kansen (kansjes) en laat anderen meedenken.

d. Zet alle toekomst-scenario’s die in je opkomen op een rijtje en behandel ze voortaan volgens de drie principes hierboven.

 

2. Bij angst of gevaar is bijna ieders neiging om in actie te komen: te vluchten, te schuilen of te vechten (de aanpak hierboven sluit daarop aan). In de natuur zijn dat adequate reacties, maar bij zoiets als ‘dreiging van ontslag’ helpt het soms ook om je gewoon eens helemaal beroerd te mogen voelen:

Ga ervoor zitten. Alleen. Niet weglopen. Geen afleiding toestaan. Niet ontsnappen. Niet bellen. Geen tv kijken. Geen optimistische tips van coaches raadplegen. ‘Gewoon’ stilzitten, je concentreren op je problemen. Desnoods een hele avond lang. Je ellendig voelen. Bang zijn en in de war. Het zwarte gat zien. Niets doen, geen plannen maken.

Raadselachtig: er is een flinke kans dat je je na een paar uur beter voelt. In ‘het centrum van de angst’ blijk je nog steeds te bestaan, nog steeds te ademen. Ergens ontstaat een beetje lucht, je voelt een stroompje energie. Dat geeft hoop. Misschien een basis om ‘er tegenaan te gaan’.  *)

 

Het vinden van een ‘methode’ die goed bij je past, is een kunst op zich. Maar een plan van aanpak hoeft niet fantastisch te zijn. Als je maar iets van een methode verzint die bij je past: zo ga ik dit de komende tijd doen. Want daardoor groeit de hoop dat je eruit komt. En daarmee ook je wil. Roland van der Vorst zou nu zeggen: “wie hoopvol is, wil een positievere toekomst”.

 

 

*) PS. Bij het tweede voorbeeld moet je verder wel redelijk stabiel zijn (hoewel het bij mij ooit goed werkte toen ik flink overspannen was). Bij psychische stoornissen, depressiviteit: niet proberen, maar hulp zoeken.

 

*

 

Anne Lever is socioloog, publicist en coach/adviseur (website: www.annelever.nl).

 

De reeks mens & werk kan – na overleg met Anne (contact@annelever.nl) kosteloos worden doorgeplaatst op het intranet/extranet van non-profitorganisaties.

 

Literatuur

- Roland van der Vorst: Hoop. Hoe we door de toekomst worden verleid. (Uitg. Nieuw Amsterdam, 2009)

- Suzanne C. Segerstrom: Optimisme: hoe optimisten krijgen wat ze willen en wat pessimisten daarvan kunnen leren. (Uitg. Nieuwezijds, 2007)

 

Afbeeldingen

Bovenaan deze pagina, van links naar rechts:

- Suzanne Segerstrom

- Optimism Blue – detail wandkleed Anne van den Heuvel (studio-anne)

- Roland van der Vorst

- Spiegeling in het Lac Blanc, Pyreneëen – foto Anne Lever (webmagazine hoogtelijnen) 

   

 

 

 

 

 

 

Op de hoogte blijven?

Mail naar contact@hoogtelijnen.nl  en vermeld: ‘aanmelden nieuwsbrief hoogtelijnen’.

De e-nieuwsbrief van Hoogtelijnen verschijnt  onregelmatig.

 

 

 

www.hoogtelijnen.nl  -   beschouwingen & utopieën  -   contact@hoogtelijnen.nl

 

 

 

 

 

</