Joke Hermsen, Bergson, Parijs, moi profond, ik en zelf, Lepus Timidus, Marko Fondse, Picasso, Le Baiser, Zadkine, Unica Zürn, Martin Parr,  automaton

 

hoogtelijnen.nl      digitaal magazine over kunst, natuur, mens en politiek      beschouwingen & utopieën

 

 

Joke Hermsen, Bergson, Parijs, moi profond, ik en zelf, Lepus Timidus, Marko Fondse, Picasso, Le Baiser, Zadkine, Unica Zürn, Martin Parr,  automaton

 

 

anne lever   -   column 3 in de serie mens & werk

 

        

 

grijze massa en talent

 

28 oktober 2009

 

 

Onder de noemer mens & werk schrijft Anne Lever – vooral vanuit haar ervaring als (werk-)coach - over kwesties die op de een of andere manier te maken hebben met arbeid en ontwikkeling.

 

 

 

 

 

Lang werd gedacht dat de hersenen van een mens met het bereiken van de volwassenheid wel zo ongeveer vaste vorm hadden aangenomen. En nog steeds is dat de overtuiging van velen. Best een beetje vreemd als je je realiseert dat iedereen vindt dat dingen door te oefenen gemakkelijker gaan. En overbekend is het verhaal dat iemand die blind wordt razendsnel een betere tastzin ontwikkelt. Dit moet toch wel komen door veranderingen in het brein? 

Uit hersenonderzoek blijkt dan ook dat de hersenen veel flexibeler zijn dan men vroeger dacht: oefenen leidt in de hersenen tot nieuwe cellen en nieuwe verbindingen. Verwaarlozing bewerkstelligt het omgekeerde.

 

Een jaar of vier geleden schreef de wetenschapper Margriet Sitskoorn over dit onderwerp de bestseller Het maakbare brein. Wil je je hersenen ontwikkelen, dan kan dat. Je moet er als 60-jarige wel meer moeite voor doen dan een 20-jarige, maar het blijft tot op hoge leeftijd mogelijk. Vooral verandering en nieuwe prikkels, zo stelt Sitskoorn, zijn goed voor de hersenen: bewegen, flexibiliteit, onbekende dingen doen, het geheugen oefenen... Zelfs het kiezen van een andere route naar je werk heeft al invloed!

Overigens benadrukt Sitskoorn dat negatieve ‘dingen’ zich op dezelfde manier kunnen ontwikkelen: mensen hebben nu eenmaal de neiging om datgene waar ze goed in zijn te versterken. Je wordt dus ook steeds beter in (bijvoorbeeld) vervelend gedrag. Ombuigen veroorzaakt gestuntel en onbehagen: je hebt geen houvast meer. 

  

Door te oefenen ontwikkel je dus je hersenen. Je wordt ergens beter in. Maar kun je briljant worden op elk willekeurig terrein? Natuurlijk niet. Aan de andere kant: vanuit de wetenschap klinkt wel steeds luider de opvatting dat aanleg voor iets, talent dus, als concept zwaar wordt overschat. Ontzettend lang oefenen is toch echt ook vreselijk belangrijk. Zo zijn de tennis-zussen Venus en Serena Williams letterlijk gekweekt: vader Williams was al voor hun geboorte van plan om van zijn kinderen toptennissers te maken. En lees maar eens de geschiedenis van de beste schaakster ter wereld, Judit Polgár.

Natuurlijk kan niet iedereen een topviolist worden. Maar het is wel zo, ontdekte de psycholoog K. Anders Ericsson, dat de beste violisten in de loop van hun leven het meeste hadden geoefend. Ze blijken ongeveer 10.000 uur te hebben geïnvesteerd in hun training. Sinds zijn ontdekking heet dat de tien-jaarregel: 1000 uur oefenen per jaar op een willekeurig vakgebied. Let op: je moet wel de lat steeds hoger leggen, anders werkt het niet.

 

Op de website www.hartenziel.nl kon je in het voorjaar van 2009 zien hoe het denken over de hersenen gepopulariseerd werd in een cursus ‘train je talent’. De cursus (nog steeds op die website te vinden) werd opgebouwd rond de talenten van Leonardo da Vinci. Zo’n opzet zal niet iedereen aanspreken, maar het ‘lijstje van Leonardo’ is best mooi. Vooral als je jezelf bij ieder punt ondervraagt met: hoe? waar? waarom? wat?

Vrij samengevat luiden de tien elementen van de cursus:

 

- Probeer sterker te worden van nare gebeurtenissen door uitwegen te zoeken,  

- Laat je inspireren door het verleden,

- Verruim steeds je blik,

- Kies voorbeelden die je aanspreken,

- Stel vragen,

- Probeer om te gaan met onzekerheid,

- Toets kennis en overtuigingen (aan je ervaring),

- Probeer verbanden te ontdekken,

- Gebruik je zintuigen, dus probeer echt te zien, te proeven, te horen...

- Combineer intuïtie en rationele kennis.   

 

Voorlopig vormen de opvattingen over de ‘flexibele hersenen’ een mooi tegenwicht tegen het idee dat zowat alles door erfelijkheid is bepaald. Maar voor je het weet is het uit de hand gelopen en is de totale maakbaarheid tot waarheid uitgeroepen: je kunt alles bereiken wat je maar wilt, en als je het niet bereikt ben je een lui beest, een looser. Van dat soort redeneringen stikt de wereld nu al.

Het klassieke antwoord van die looser luidt uiteraard: ‘mijn luiheid heb ik van kindsaf aan geoefend en na heel veel zwoegen ben ik er uiteindelijk briljant in geworden’.

    

*

 

Anne Lever is naast socioloog en publicist ook coach/adviseur (website: www.annelever.nl).

 

De reeks mens & werk kan – na overleg met Anne (contact@annelever.nl)  – kosteloos worden doorgeplaatst op het intranet/extranet van non-profitorganisaties.

 

Afbeeldingen bovenaan deze pagina (van links naar rechts):

- Margriet Sitskoorn

- Judit Polgár

- verschillende gebieden in het menselijk brein

- de zussen Williams

- Leonardo da Vinci – zelfportret (gravure: Charles Townley)

 

 

 

 

 

 

 

Op de hoogte blijven?

De e-nieuwsbrief van Hoogtelijnen verschijnt  ca 1 x per kwartaal.

Mail naar contact@hoogtelijnen.nl  en vermeld: ‘aanmelden nieuwsbrief hoogtelijnen’.

 

 

 

www.hoogtelijnen.nl  -   beschouwingen & utopieën  -   contact@hoogtelijnen.nl

 

 

 

 

 

</