|
Altijd als ik door de Amsterdamse Utrechtsestraat loop, moet ik
even naar binnen bij reisboekwinkel ‘A la carte’. Een enkele keer koop ik
er iets, maar meestal snuif ik alleen de sfeer op van kaarten en
reisboeken. En er is een hoekje met afgeprijsde boeken. Soms zit daar iets
bij wat ik echt niet kan laten liggen. Een paar maanden geleden vond ik er
bijvoorbeeld “Wandelen met God rond abdijen”. De titel spreekt voor zich,
al staan er ook interviews in die wel met God maar helemaal niks met die
abdijen te maken hebben. Ik kocht het voor een vriend met pelgrim-achtige
trekjes. En zoals dat gaat: thuisgekomen begon ik er zelf in te lezen.
Het is een boek met veel stichtelijke woorden. Zo wordt in een
aantal interviews met instemming geciteert uit de “Regel van Benedictus”,
een soort handboek met gedragsregels voor de kloosterorde die Benedictus
rond 500 na Chr. stichtte (zie http://nl.wikipedia.org/wiki/Benedictus_van_Nursia).
Het meeste ervan spreekt me niet aan, maar hier en daar verschijnt er
ineens even een Benedictus waar ik me mee verwant voel. Bijvoorbeeld als
hij wijst op het belang van goed luisteren:
Benedictus had tamelijk autoritaire opvattingen. Maar hij dacht
niet simpelweg top-down. In de eerste plaats vond hij dat
verantwoordelijkheden zoveel mogelijk (naar ‘beneden’) gedelegeerd moeten
worden. In de tweede plaats stelde hij dat de abt (= de directeur van het
klooster) bij belangrijke kwesties altijd iedereen bij elkaar moet roepen.
Onder ‘belangrijke kwesties’ verstond hij: alles wat de hele gemeenschap
aangaat. De abt vertelt op deze plenaire bijeenkomsten wat er aan de hand
is en vervolgens doet ieder zijn zegje, met bijzondere aandacht voor de
jongeren. En, zei Benedictus, aandachtig luisteren is in dit proces
essentieel.
Aandachtig luisteren: als leiders niet luisteren, gaat het vroeg
of laat fout. In wezen geldt dit natuurlijk voor al het intermenselijk
verkeer: luisteren met aandacht is noodzaak. Maar is zoiets in heel veel
situaties niet een onmogelijke eis? Stel je alleen al zoiets simpels voor
als een vergadering op het werk:
Met sommigen werk je al jaren samen.
Daarom vind je het logisch dat A. altijd over alle onderwerpen iets zegt en
dat B. gaat sputteren zodra het om het maken van afspraken gaat. Als X zegt dat ‘we eens een beetje moeten
opschieten’, hoor je dat misschien nauwelijks, en als Y iets te berde
brengt kruipt de ergernis vanzelf omhoog. Als Z. zich opwindt en een lang
verhaal begint, vind je dat ‘typisch iets voor Z’. Met andere woorden: je staat op de
automatische piloot.
Ondertussen was je zelf met ruzie of
een slapeloze nacht van huis gegaan en heb je nu hoofdpijn. Of je bent
verliefd en wilt sms-en over de volgende date. Of je zit op hete
kolen omdat je het te druk hebt en de deadlines je om de oren vliegen. Of
je wilt alleen maar dat iedereen je briljante plan omarmt.
Overdrijven mag in een column. In elk
geval: je sleept van alles mee naar die vergadering. En (het is nauwelijks
te bevatten!): al je collega’s doen dat ook. Hoe moet je door deze ruis
van (onuitgesproken) meningen, oordelen, sympathieën en antipathieën in
vredesnaam ‘aandachtig luisteren’..?
Je besluit om vandaag te kijken en te luisteren alsof je
iedereen voor het eerst ziet en, als je niet aan het woord bent, al je
eigen opvattingen en behoeften te laten voor wat ze zijn. Dus: je besluit
naar anderen te luisteren zonder het filter van je (voor-)oordelen...
Als dit je kunt, ben je natuurlijk ‘verlicht’
J. Het is een onmogelijke opgave.
Maar als het dan toch soms heel eventjes lukt, gebeuren er – om in de sfeer
van de oude Benedictus te blijven - zomaar wonderen.
*
Anne Lever is naast socioloog
en publicist ook coach/adviseur (website: www.annelever.nl).
De reeks mens & werk kan – na overleg met Anne (contact@annelever.nl) – kosteloos worden doorgeplaatst op het
intranet/extranet van non-profitorganisaties.
Afbeeldingen bovenaan deze
pagina (van links naar rechts):
- Fra Angelico (detail fresco): Benedictus (480-547 na Chr.)
- Eddy Stevens: Een luisterend oor
- (fotograaf onbekend): Luisteren
- Noredin Morgan: Listener
|
