De Bach-cantates

BWV 172    Erschallet, ihr Lieder, erklinget, ihr Saiten

 

 

 

 

 

 

 

 

-à>>> DEZE PAGINA IS NOG IN AANBOUW

 

 

 

beschrijving voor www.hoogtelijnen.nl,       © Anne Lever

 

startversie: 22 06 04       laatste versie:  05

 

 

 

1703-1707

 

¨Arnstadt

 

Organist van de Neue Kirche

 

1707-1708

 

¨ Mühlhausen

 

Organist van de St.-Blasiuskirche

 

1708-1717

 

¨ Weimar

 

Organist & concert-meester v. d. Hofkapel

1717-1723

 

¨ Köthen

 

Kapelmeester van vorst Leopold von Anhalt-Köthen

 

1723-1750

 

¨ Leipzig

 

Thomascantor

 

> ’23-’24

   (1e Jaargang)

> ’24-’25

   (2e Jaargang)

> ’25-’27

   (3e Jaargang)

> ’28-’29

   (4e Jaargang)

> 1729 en later

 

 

 

 

1e Pinksterdag, 20 05 1714

 

Solisten

Koor /  3 trompetten, pauken, hobo, 2 violen, 2 altviolen, basso continuo (in Wolff, blz 704, worden ook nog een fluit en een fagot genoemd). .

 

 

 

 

Een heerlijke, opgewekte, cantate uit het eerste jaar dat Bach in Weimar, vanwege zijn benoeming tot concertmeester, maandelijks een nieuw stuk uit moest voeren (zie bv ook BWV 12, 21 en 182).

 

In Leipzig werd de cantate, enigszins aangepast, nog enkele malen uitgevoerd (zoals op 28 05 1724, de eerste Leipziger jaargang, op dezelfde dag als BWV 59, en op pinksterzondag 1731).

En wellicht werd de cantate ook in de tussenliggende periode, in Köthen, hergebruikt (Wolff, blz 82 en 138).

 

 

 

 

 

 

 

Het openingskoor - de instrumentele inleiding, in BWV 182 en 12 een apart deel, is in dit openingsdeel opgenomen - doet de titeltekst eer aan: begeleid door drie trompetten (en pauken) swingt het koor dat het een lieve lust is. O seligste Zeiten! Gott will zich die Seelen zu Tempeln bereiten.      

 

 

 

2. Recitatief (bas)

 

In het korte bas-recitatief (2), waarin de bas (= vox Christi) Jezus laat spreken over de liefde van zijn vader, zwijgen de trompetten. Maar als de bas aan de aria Heiligste Dreieinigkeit begint (3), laten ze weer overtuigend van zich horen (het zijn niet voor niets drie trompetten).

 

 

 

 

 

 

4.

 

Een tweede aria (4), ditmaal gezongen door de tenor, begint met een wonderschone melodie van de strijkers. Blijf ze volgen als de tenor zingt: het gaat hier over het paradijs en 'de trooster' die nadert en dat is te horen... (Schweitzer over de vioolpartij: sie versinnbildlicht das geheimnisvolle Wesen des Himmelswindes.)

Ja, herhaal het nog maar een keer!

 

 

 

 

In de derde aria (5) is een subtiel duet te horen van sopraan (= mensenziel) en alt (= Heilige Geest). De instrumentatie is minimaal maar van groot belang: naast de continuo een hobo (in latere uitvoeringen orgel). In de hobopartij is door Bach zoals wel vaker een koraalmelodie toegevoegd: Komm heiliger Geist, Herre Got. De toehoorders - die deze koraal kenden - werden hiermee aangezet al associërend na te denken over de gezongen tekst. Let ook op de continuo, die aanzetjes geeft tot de koraalmelodie. Alles bij elkaar in feite niet een duet maar een wel zeer kunstig kwartet.

 

 

 

In het slotkoraal (6) - in Leipzig overigens nog gevolgd door een herhaling van het openingskoor (7) - zingt het koor over de vrede die God schenkt: neem mij in jouw armen. Door Nederlandse protestanten veelgezongen. Let op die prachtige partij voor de strijkers! 

 

 

 

 

 

 

¨ Belangrijkste bronnen:

 

- De wereld van de Bach-cantates, red. Christoph Wolff (Uitg. Uniepers, 1995/2003)

- Maarten ’t Hart: Johann Sebastian Bach  (Uitg. Arbeiderspers / Uitg. Joan Records, 2000)

- Informatie uit het cd-boekje van Brilliant Classics

- Albert Schweitzer: J.S.Bach, Breitkopf & Härtel, Leipzig 1908 (zevende druk, 1929, blz. 546)

 

 

- Internet

 

De Bach-cantates op internet

> http://home.tiscali.be/bach2000/ (Nederlandstalig, o.a. over BWV 172)

> http://www.bach-cantatas.com/ (Engelstalig)

> http://www.cs.ualberta.ca/~wfb/bach.html (Engelstalig: alle teksten van Bachs vocale werk)

 

Bach-inleidingen op internet

> http://nl.wikipedia.org/wiki/Johann_Sebastian_Bach (Nederlandstalig)

> http://www.muziekweb.nl/thema/bach/ (Nederlandstalig)

> http://www.s-line.de/homepages/bachdiskographie/ (Duitstalig)

 

Bach startpagina’s

> http://bach.pagina.nl/ (Nederlandstalig, ism Startpagina) 

> http://bach.startkabel.nl/ (Nederlandstalig)

> http://www.jsbach.net/bcs/index.html (Engelstalig: Bach Central Station)

 

 

¨ Mailinglist

 

Regelmatig verschijnen er nieuwe beschrijvingen van cantates op deze website, of worden bestaande teksten verbeterd en/of uitgebreid:

 

a. Wil je op de hoogte blijven van alle updates van de website www.hoogtelijnen.nl , inclusief de beschrijvingen van de Bach-cantates, stuur dan een e-mail aan contact@hoogtelijnen.nl en vermeld ‘aanmelden mailinglist Hoogtelijnen’.

 

b. Wil je alleen op de hoogte blijven van de updates van de rubriek Bach-cantates? Dat kan ook: stuur dan een e-mailtje naar: contact@hoogtelijnen.nl o.v.v. aanmelden mailinglist Bach-cantates’.

 

Afmelden gaat even eenvoudig: stuur een e-mailtje o.v.v. afmelden ‘mailinglist Hoogtelijnen’ resp. ‘afmelden mailinglist Bach-cantates’.

 

¨¨¨

 

 

 

 

 

 

www.hoogtelijnen.nl  - de-Bach-cantates – contact@hoogtelijnen.nl