De Bach-cantates

 

BWV 143   Lobe den Herrn, meine Seele

 

 

 

 

 

 

      

 

Mühlhausen

 

 

 

beschrijving voor www.hoogtelijnen.nl                    © Anne Lever

 

startversie: 08 04 04       laatste versie:  05 05 05

 

 

 

1703-1707

 

¨Arnstadt

 

Organist van de Neue Kirche

 

1707-1708

 

¨ Mühlhausen

 

Organist van de St.-Blasiuskirche

 

1708-1717

 

¨ Weimar

 

Organist & concert-meester v. d. Hofkapel

1717-1723

 

¨ Köthen

 

Kapelmeester van vorst Leopold von Anhalt-Köthen

 

1723-1750

 

¨ Leipzig

 

Thomascantor

 

> ’23-’24

   (1e Jaargang)

> ’24-’25

   (2e Jaargang)

> ’25-’27

   (3e Jaargang)

> ’28-’29

   (4e Jaargang)

> 1729 en later

 

 

 

 

Nieuwjaarsdag 1708

 

Solisten: sopraan, tenor, bas.

Koor

jachthoorn I-III, pauken, fagot, viool I/II, altviool, continuo  

 

 

 

 

De cantate ‘Lobe den Herrn, meine Seele’ is een van Bachs vroege cantates, geschreven in Mühlhausen. Naast de viering van het begin van een nieuw jaar, vormt psalm 146 de belangrijkste inspiratiebron.

 

 

 

 

 

1. Coro

 

Lobe den Herrn, meine Seele

 

1. Koor

jachthoorn I-III, pauken, fagot, viool I/II, altviool, continuo  

 

tekst: Psalm 146 vs1:

 

Loof de HEER, mijn ziel.

 

 

In het korte openingskoor is een rol weggelegd voor pauk en jachthoorns.

 

 

2. Choral

 

Du Friedefürst, Herr Jesu Christ,
Wahr' Mensch und wahrer Gott,
Ein starker Nothelfer du bist
Im Leben und im Tod;
Drum wir allein
Im Namen dein
Zu deinem Vater schreien.

 

 

2. Koraal (sopraan)

viool, continuo

 

tekst: Jakob Ebert (1601)

 

 

Het koraal Du Friedefürst, Herr Jesu Christ wordt  gezongen door de sopraan. Prachtig, de viool! Verder een opvallend accent op het Vater in de laatste regel.

 

 

3. Recitativo

 

Wohl dem, des Hülfe der Gott Jakob ist, des Hoffnung auf dem Herrn, seinem Gotte, stehet.

 

3. Recitatief (tenor)

continuo

 

tekst: Psalm 146 vs 5:

 

Gelukkig wie de God van Jakob tot hulp heeft,

Wie zijn hoop vestigt op de HEER, zijn God

 

 

Het recitatief duurt maar een halve minuut...

 

 

4. Aria

 

Tausendfaches Unglück, Schrecken,
Trübsal, Angst und schneller Tod,
Völker, die das Land bedecken,
Sorgen und sonst noch mehr Not
Sehen andre Länder zwar,
Aber wir ein Segensjahr.

 

 

4. Aria (tenor)

viool I/II, altviool, fagot, continuo

 

De tenor vervolgt met een aria waarin de ellende en de zorgen worden afgezet tegen (de hoop op) een gezegend nieuw jaar. Fijne melodie door de violen. 

 

 

5. Aria

 

Der Herr ist König ewiglich, dein Gott, Zion, für und für.

 

5. Aria (bas)

jachthoorn I-III, pauken, fagot, continuo

 

tekst: Psalm 146 vs 10:

 

De HEER is koning tot in eeuwigheid

Je God, Sion, van geslacht op geslacht

 

 

Hierna volgt een tweede aria, deze keer gezongen door de bas, met nogmaals de drie jachthoorns en de pauk. Alle instrumenten samen werken toe naar het slot.

 

 

6. Aria

 

Jesu, Retter deiner Herde,
Bleibe ferner unser Hort,
Dass dies Jahr uns glücklich werde,
Halte Wacht an jedem Ort.
Führ, o Jesu, deine Schar
Bis zu jenem neuen Jahr.

 

6. Aria (tenor)

fagot, viool I/II, altviool, continuo

 

In deze derde aria, positief van toon, keert de wens terug dat het een gelukkig jaar zal zijn: Jezus, leid je schare naar het nieuwe jaar. 

 

 

7. Coro

 

Halleluja.
Gedenk, Herr, jetzund an dein Amt,
Dass du ein Friedfürst bist,
Und hilf uns gnädig allesamt
Jetzund zu dieser Frist;
Laß uns hinfort
Dein göttlich Wort
Im Fried noch länger schallen.

 

 

7. Koor

jachthoorn I-III, pauken, fagot, viool I/II, altviool, continuo  

 

tekst: Jakob Ebert 1601

(Psalm 146 begint en eindigt overigens met ‘Halleluja! ‘.)

 

Het slotkoor, waarin de roep om vrede weer een belangrijke rol speelt, is nog positiever dan de laatste aria: ze is zelfs uitbundig te noemen. Nog een laatste keer klinken de pauken en de hoorns.

 

 

 

 

¨ Belangrijkste bronnen:

 

- De wereld van de Bach-cantates, red. Christoph Wolff (Uitg. Uniepers, 1995/2003)

- Maarten ’t Hart: Johann Sebastian Bach  (Uitg. Arbeiderspers / Uitg. Joan Records, 2000)

- Informatie uit het cd-boekje van Brilliant Classics (Dingeman van Wijnen)

- Albert Schweitzer: J.S.Bach, Breitkopf & Härtel, Leipzig 1908 (zevende druk, 1929)

- de Bijbelteksten zijn ontleend aan ‘De Nieuwe Bijbelvertaling’, © Nederlands Bijbelgenootschap, 2004.

 

- Internet

 

De Bach-cantates op internet

> http://www.bach-cantatas.com/ (Engelstalig)

> http://www.cs.ualberta.ca/~wfb/bach.html (Engelstalig: alle teksten van Bachs vocale werk)

 

Bach-inleidingen op internet

> http://nl.wikipedia.org/wiki/Johann_Sebastian_Bach (Nederlandstalig)

> http://www.muziekweb.nl/thema/bach/ (Nederlandstalig)

> http://www.s-line.de/homepages/bachdiskographie/ (Duitstalig)

 

Bach startpagina’s

> http://bach.pagina.nl/ (Nederlandstalig, ism Startpagina) 

> http://bach.startkabel.nl/ (Nederlandstalig)

> http://www.jsbach.net/bcs/index.html (Engelstalig: Bach Central Station)

 

 

¨ Mailinglist

 

Regelmatig verschijnen er nieuwe beschrijvingen van cantates op deze website, of worden bestaande teksten verbeterd en/of uitgebreid:

 

a. Wil je op de hoogte blijven van alle updates van de website www.hoogtelijnen.nl , inclusief de beschrijvingen van de Bach-cantates, stuur dan een e-mail aan contact@hoogtelijnen.nl en vermeld ‘aanmelden mailinglist Hoogtelijnen’.

 

b. Wil je alleen op de hoogte blijven van de updates van de rubriek Bach-cantates? Dat kan ook: stuur dan een e-mailtje naar: contact@hoogtelijnen.nl o.v.v. aanmelden mailinglist Bach-cantates’.

 

Afmelden gaat even eenvoudig: stuur een e-mailtje o.v.v. afmelden ‘mailinglist Hoogtelijnen’ resp. ‘afmelden mailinglist Bach-cantates’.

 

¨¨¨

 

 

 

 

 

 

www.hoogtelijnen.nl  - de-Bach-cantates – contact@hoogtelijnen.nl