|
De Bach-cantates BWV 94 Was frag ich nach der Welt |
|
Und da verschwindet alle Pracht, (Detail partituur BWV 94, 3) beschrijving voor www.hoogtelijnen.nl, © anne lever startversie: 23 06 04 - laatste versie: 22 12
04 |
|
1703-1707 ¨Arnstadt Organist van
de Neue Kirche |
1707-1708 ¨ Mühlhausen Organist van de St.-Blasiuskirche |
1708-1717 ¨ Weimar Organist
& concertmeester v. d. Hofkapel |
1717-1723 ¨ Köthen Kapelmeester
van vorst Leopold von Anhalt-Köthen |
1723-1750 ¨ Leipzig Thomascantor > ’23-’24 (1e Jaargang) > ’24-’25
(2e Jaargang) > ’25-’27
(3e Jaargang) > ’28-’29
(4e Jaargang) > 1729 en
later |
|
Solisten:
Sopraan, Alt, Tenor, Bas. Koor / Traverso / Hobo
I&II / Hobo d’Amore / Viool I/II / Altviool / Continuo. 9e
zondag na Trinitatis, 06.08.1724 ¨¨¨ Een heerlijke, levendige en misschien wel vrolijk
te noemen koraalcantate waarin de zin Was frag ich nach der Welt telkens
terugkeert. Waarom zou ik naar de wereld kijken? |
|
1. Coro Was frag ich nach der Welt |
1. Koor Traverso
/ Hobo I&II / Viool I/II / Altviool / Continuo In het opgewekte openingskoor zingen de sopranen de
(bekende) melodie, de andere stemmen volgen. Draait het om de Wollust?
Volg je de fluit en viool, dan herken je de stijl
van de triosonate (Wollf, blz. 649).
|
|
2. Aria Die Welt ist wie ein Rauch
und Schatten |
2. Aria (bas) Continuo De bas-aria is vooral prachtig door de cello die ‘achter de bas’ z’n gang mag gaan. Waar doet de melodie die de cello speelt me toch aan denken? Is het een koraal of zijn het gewoon associaties met Bachs cello-suites? |
|
3.
Choral e Recitativo Die Welt sucht Ehr und
Ruhm |
3. Recitatief en koraal (tenor)
Dan volgt een recitatief / koraal voor tenor.
Wat een prachtige breukvlakken in de muziek, aansluitend bij de tekst. De
wereld zoekt eer en roem, men bouwt huizen en paleizen. Maar hoe vergankelijk
is dit! Was frag ich nach der Welt! |
|
4. Aria Betörte Welt, betörte
Welt! |
4. Aria (alt) Traverso, Continuo Maar dan de alt-aria: hier is het de traverso (er
moet een goeie fluitist beschikbaar zijn geweest) die een schitterende partij
mag spelen en de gekte van de wereld verbeeldt, terwijl de alt nogmaals over
de valse schijn van rijkdom, goederen en geld zingt. De alt zingt bijna vals!
Daarna verandert de melodie: je kunt voor de Mammon
(de god van het geld) kiezen, maar ook voor Jezus, die dan de rijkdom van je
ziel zal zijn. Aan het eind krijgt de wereld nog heel even een melodische
opdonder. |
|
5. Choral e Recitativo Die Welt bekümmert sich. |
5. Recitatief en koraal (bas) Continuo Een recitatief/koraal met veel wisselende stemmingen en minimale begeleiding. |
|
6. Aria Die Welt kann ihre Lust
und Freud, |
6. Aria (tenor)
Dan volgt een schitterende tenor-aria. Je
zou kunnen zeggen: een lied en een dans tegelijk. Het orkest doet er bijna lieflijk
aan mee, met allerlei subtiele variaties. Het gaat hier dan ook om Lust
und Freud... Maarten ’t Hart: ‘Een wondermooie tenor-aria’. Mee
eens: van mij mag dit eindeloos doorgaan. |
|
7. Aria Es halt es mit der blinden
Welt, |
7. Aria (sopraan) Hobo d'amore, Continuo Heb je dit gehad, volgt er nog een sopraan-aria van
een tere schoonheid waar je ook al in wilt blijven. Hier nog sterker die
associatie met een lied in moderne zin van het woord (met ondertussen
'gewoon' een zeer vrome tekst). Naast een hoofdrol voor de sopraan is er ook één
voor de hobo d’amore. Daaronder subtiel de continuo. Ook dit is Bach! |
|
8. Choral Was frag ich nach der
Welt! Was frag ich nach der
Welt! |
8. Koraal Traverso
/ Hobo I en Viool I met de
Sopraan / Hobo II en Viool II met de Alt
/ Altviool met de Tenore /
Continuo Een koraal in twee verzen, stevig als om het
ragfijne spel te doorbreken dat eraan vooraf is gegaan, sluit het geheel af: drum
sag ich nog einmal: was frag ich nach der Welt! |
|
¨ De belangrijkste bronnen - De
wereld van de Bach-cantates, red. Christoph Wolff (Uitg.
Uniepers, 1995/2003). - Maarten
’t Hart: Johann Sebastian Bach (Uitg. Arbeiderspers / Uitg. Joan Records, 2000). - Albert
Schweitzer: J.S.Bach, Breitkopf & Härtel, Leipzig 1908 (zevende druk,
1929, blz. 486, 723/724). - cd
Brilliant Classics (tekst: Clemens Romijn). - Internet: De Bach-cantates op
internet > http://www.bach-cantatas.com/ (Engelstalig) > http://www.cs.ualberta.ca/~wfb/bach.html
(Engelstalig: alle teksten van Bachs vocale werk) Bach-inleidingen op internet > http://nl.wikipedia.org/wiki/Johann_Sebastian_Bach
(Nederlandstalig) > http://www.muziekweb.nl/thema/bach/
(Nederlandstalig) > http://www.s-line.de/homepages/bachdiskographie/
(Duitstalig) Bach startpagina’s > http://bach.pagina.nl/ (Nederlandstalig, ism Startpagina)
> http://bach.startkabel.nl/ (Nederlandstalig) > http://www.jsbach.net/bcs/index.html (Engelstalig: Bach Central Station) Muziek / algemeen > http://nl.wikipedia.org/wiki/Hoofdpagina ¨ Mailinglist Regelmatig verschijnen er
nieuwe beschrijvingen van cantates op deze website, of worden bestaande
teksten verbeterd en/of uitgebreid: a. Wil je op de hoogte blijven van alle updates van de
website www.hoogtelijnen.nl , inclusief de beschrijvingen van de
Bach-cantates, stuur dan een e-mail aan contact@hoogtelijnen.nl en vermeld
‘aanmelden mailinglist Hoogtelijnen’. b. Wil je alleen op de hoogte blijven van de updates van
de rubriek Bach-cantates? Dat kan ook: stuur dan een e-mailtje naar: contact@hoogtelijnen.nl o.v.v. ‘aanmelden
mailinglist Bach-cantates’. Afmelden gaat even eenvoudig: stuur een e-mailtje o.v.v.
afmelden ‘mailinglist Hoogtelijnen’ resp. ‘afmelden
mailinglist Bach-cantates’. ¨¨¨ |
|
www.hoogtelijnen.nl - de-Bach-cantates
– contact@hoogtelijnen.nl |